🏛 ห้องเรียนบาลีออนไลน์ สำนักพิมพ์ทองใบ
📘 พจนานุกรมศัพท์บาลี-ไทย ฉบับเรียนรู้ด้วยตนเอง
ตอนที่ ๑ : หมวดสระ อ
ศัพท์ที่ ๑ : อกฏ, อกต
พจนานุกรมศัพท์บาลี-ไทย หมวดสระ อ
อกฏ, อกต
(วิเสสนะ)
การอ่าน
อะ-กะ-ตะ
การแยกศัพท์
อ + กต
- อ = ไม่, ปราศจาก
- กต = ทำแล้ว, สร้างแล้ว, ปรุงแต่งแล้ว (มาจากธาตุ กรฺ = ทำ)
รวมความ
สิ่งที่ ยังไม่ได้ทำ, ไม่ได้สร้าง, ไม่ได้ปรุงแต่ง, ไม่ถูกกระทำ
ความหมายภาษาไทย
- ไม่ทำ
- ไม่ได้ทำ
- ไม่ปรุงแต่ง
- ไม่ถูกสร้าง
- ยังไม่สำเร็จ
ความหมายตามหลักธรรม
ในบริบทของพระพุทธศาสนา
ศัพท์นี้อาจใช้กล่าวถึงสิ่งที่ยังมิได้เกิดจากการปรุงแต่ง
หรือใช้ประกอบความหมายของศัพท์อื่นตามบริบทของพระไตรปิฎกและคัมภีร์อรรถกถา
ศัพท์ที่เกี่ยวข้อง
- กต = ทำแล้ว
- กตํ = สิ่งที่ทำแล้ว
- กตกรรม = กรรมที่ได้กระทำแล้ว
- สังกต = สิ่งที่ถูกปรุงแต่ง
- อสังกต = สิ่งที่ไม่ถูกปรุงแต่ง
ศัพท์ตรงข้าม
- กต = ทำแล้ว
- สังกต = สิ่งที่ปรุงแต่งแล้ว
ตัวอย่างการใช้
กตํ กิจฺจํ นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ.
แปลว่า
กิจที่ควรทำ ได้ทำเสร็จแล้ว ไม่มีภารกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีก
(ตัวอย่างนี้แสดงการใช้คำว่า กต ซึ่งเป็นคำตรงข้ามของ อกต)
หมายเหตุ
คำว่า อกต เป็นคำที่เกิดจากการเติมอุปสรรค อ- ซึ่งมีความหมายปฏิเสธหน้าคำเดิม ทำให้มีความหมายว่า "ไม่..." หรือ "ปราศจาก..." พบได้ทั่วไปในศัพท์บาลี เช่น อกุสล, อมต, อวิชชา, อนิจจ, อนัตตา เป็นต้น
============================
ประวัติผู้รวบรวมและเรียบเรียง
พลเรือตรี รองศาสตราจารย์ ทองใบ
ธีรานันทางกูร
“จากวิถีแห่งธรรม สู่เกียรติภูมิราชนาวี
และปราชญ์ผู้รังสรรค์ปัญญา”
เส้นทางแห่งธรรมและพื้นฐานการศึกษา (ต้นกล้าแห่งปัญญา)
ชีวิตเริ่มต้นอย่างเรียบง่าย ณ ผืนแผ่นดินเมืองสี่แคว จังหวัดนครสวรรค์
ภายหลังสำเร็จการศึกษาชั้นประถมปีที่ ๔
ท่านได้ก้าวเข้าสู่ร่มกาสาวพัสตร์ตั้งแต่อายุ ๑๒ ปี
สั่งสมบารมีธรรมและวิชาความรู้ยาวนานถึง ๑๓ ปี
ในระหว่างนั้นท่านไม่เพียงศึกษาทางธรรมจนสอบได้ เปรียญธรรม ๙ ประโยค อันเป็นวิทยฐานะสูงสุดของคณะสงฆ์ไทย
แต่ยังมุมานะสอบเทียบวุฒิทางโลกจนสำเร็จการศึกษาชั้นสูงสุด (ม.ศ. ๕)
และคว้าปริญญาพุทธศาสตรบัณฑิต (เกียรตินิยมอันดับสอง)
จากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (มจร.)
ก้าวสู่โลกกว้างและความเป็นเลิศทางวิชาการ
(มหาปัญญาไร้พรมแดน)
หลังลาสิกขาเพื่อแสวงหาความรู้ในระดับสากล
ท่านได้เดินทางไปศึกษายังต่างแดนจนสำเร็จปริญญาโท (M.A. in Political Science) จากมหาวิทยาลัยปัญจาบ ประเทศอินเดีย ต่อมาในขณะรับราชการทหารเรือ
ท่านได้รับทุนอันทรงเกียรติจากกองทัพเรือให้ไปศึกษาต่อ ณ สถาบันระดับโลกอย่าง London
School of Economics and Political Science (LSE) มหาวิทยาลัยลอนดอน
ประเทศอังกฤษ จนสำเร็จปริญญา M.Phil ทางด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
ด้วยวิทยานิพนธ์อันโดดเด่นเรื่องนโยบายต่างประเทศไทยต่ออินโดจีน
ในระหว่างอยู่ ณ ต่างประเทศ
ท่านยังได้สร้างเกียรติประวัติด้วยการดำรงตำแหน่งอุปนายกสามัคคีสมาคม
และเป็นบรรณาธิการวารสารสำคัญในพระบรมราชูปถัมภ์
ทั้งยังได้รับเกียรติให้เป็นอาจารย์พิเศษสอนภาษาไทย ณ SOAS มหาวิทยาลัยลอนดอน นับเป็นการเผยแผ่วัฒนธรรมไทยในดินแดนตะวันตกอย่างสง่างาม
เกียรติภูมิราชนาวีและบทบาทครูผู้สร้างคน
(ประทีปแห่งวิชาการ)
เมื่อกลับสู่มาตุภูมิ ท่านได้ทุ่มเทแรงกายแรงใจในฐานะอาจารย์ประจำกองวิชากฎหมายและสังคมศาสตร์ โรงเรียนนายเรือ ผลิตศิษย์ในราชนาวีรุ่นแล้วรุ่นเล่า จนได้รับพระราชทานยศเป็น พลเรือตรี และตำแหน่งทางวิชาการเป็น รองศาสตราจารย์ ทางความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ นอกจากนี้ ท่านยังได้รับเชิญเป็นอาจารย์พิเศษในสถาบันชั้นนำอีกมากมาย ทั้งมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (มจร.) ศูนย์ฝึกพาณิชย์นาวี, วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม, และมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย (มมร.)
บทสรุปแห่งชีวิต (วิถีแห่งความเรียบง่าย)
ภายหลังเกษียณอายุราชการและการอุทิศตนให้แก่งานสอนในระดับบัณฑิตศึกษา ท่านได้เลือกกลับสู่ความสงบเรียบง่ายในฐานะ “ชาวสวน” ผู้มีธรรมะเป็นเครื่องนำทาง พำนักอยู่ ณ จังหวัดนนทบุรี ปราจีนบุรี และนครสวรรค์ ตามวิถีแห่ง “บุญนำพา” โดยยังคงมุ่งมั่นรังสรรค์ผลงานวิชาการและบทเรียนภาษาบาลี เพื่อเป็นวิทยาทานแก่ศิษย์และพุทธศาสนิกชนสืบไป
========================
สำหรับท่านที่สนใจEbook ที่จัดจำหน่ายในMeb Market ของสำนักพิมพ์ทองใบ คลิกที่ลิงก์นี้ได้เลยครับ
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น